Kamu ihalesinin rekabet düzeyi sektöre göre keskin biçimde değişiyor. Tek lotlu ihalelerde tek teklif oranı mühendislik hizmetlerinde %12,0 iken tıbbi cihazda %61,3'e çıkıyor — yaklaşık beş kat fark. 33 sektörü, toplam 958.262 ihaleyi kapsayan bu kesit, rekabetin nerede yoğun, nerede seyrek olduğunu betimliyor.
Örüntü ilk bakışta beklenenin dışına çıkıyor. Sağlık sektörü tek teklif oranı en yüksek gruplardan biri olmasına rağmen (%58,6) yine de %18,3 tenzilat veriyor — standart, yüksek hacimli ürünlerde liste fiyatı üzerinden rekabet, teklif sayısı az olsa da fiyatı aşağı çekebiliyor. Asıl maliyetli tablo, hem yüksek tek teklif hem düşük tenzilatın bir arada görüldüğü sektörlerde: Akaryakıt (%48,2 tek teklif / %10,2 tenzilat) ve Hazır Yemek (%44,8 / %9,9). Buralarda az firma katılıyor ve katılan az sayıda firma da yaklaşık maliyetin fazla altına inmiyor.
Gelmediği anlam: Bir sektörün yüksek tek teklif oranı, o sektördeki ihalelerin yanlış ya da usulsüz yapıldığı anlamına gelmez. Tek üreticili bir cihaz, ruhsatlı bir ilaç ya da dar bir uzmanlık alanı doğası gereği az teklif çeker; bu, pazarın yapısını yansıtır, tek başına bir sorun işareti değildir.
Geldiği anlam: Sektörler arasındaki beş kat fark, rekabetin nerede güçlü nerede zayıf olduğunu betimler. En rekabetsiz alanlarda — özellikle yüksek tek teklif ile düşük tenzilatın çakıştığı sektörlerde — kamunun ödediği fiyatın piyasa koşullarını ne ölçüde yansıttığı, izlenmeye değer bir sorudur. Bu tablo, sektör bazında rekabeti artırmaya yönelik çalışmaların önceliğini belirlemekte kullanılabilecek somut bir başlangıç noktasıdır.
Bu yazı, sektörlerin toplu rekabet profilini betimler; belirli bir ihale, idare veya firma hakkında hüküm içermez.
Tek teklif oranı, en az bir geçerli teklif alan ihaleler içinde yalnızca tek teklif gelenlerin payıdır. Tenzilat, sözleşme bedelinin yaklaşık maliyetin ne kadar altında olduğunun yüzdesidir ve yalnızca tek lotlu ihaleler üzerinden, %0–100 aralığında hesaplanır. Sektör bilgisi EKAP kayıtlarındaki kategori alanından türetilir. Kesit, boyut='sektor' rekabet endeksinden, sektör başına en az 3.000 ihale eşiğiyle alınmış 33 sektörü ve toplam 958.262 ihaleyi kapsar.
Sınırlar: Bir sektöre ait açık bir eşleşmesi olmayan kayıtlar "Diğer" kovasında toplanır; bu kova bir sektör olmadığından sıralamalara dâhil edilmemiştir. Sektörler arası farklar, iş türü, ürün yapısı ve pazar derinliği farklarından etkilenir; rakamlar nedensellik göstermez, sektörel rekabet düzeyini betimler.
Bu bir İhaleGlobal Araştırma Enstitüsü yayınıdır · Kaynak: kamuya açık EKAP kayıtları.