Tasarruf Analizi
Hangi kamu kurumları bütçeyi en çok koruyor?
Aynı bütçeyle iş yapan kamu kurumları, ihalelerinde farklı düzeyde tasarruf sağlıyor. Kurum türüne göre ortalama tenzilat %22,2'den %9,6'ya, yaklaşık 2,3 kat değişiyor. En çok bütçe koruyanlar su-kanalizasyon idareleri, il özel idareleri ve yargı; en az tasarruf edenler üst kurullar, Milli Eğitim ve KİT'ler.
Kaynak: EKAP · kamuya açık
Dönem: Tüm zamanlar (2019–2026 havuzu)
Kapsam: 16 kurum türü · her biri ≥3.000 ihale
Tenzilat, ihalenin yaklaşık maliyetin ne kadar altında sonuçlandığını — yani kamunun sağladığı tasarrufu gösterir. Kurum türüne göre bakıldığında en çok bütçe koruyanlar, çoğu altyapı ve yapım işi yürüten, rekabetin yüksek olduğu kurumlar: su-kanalizasyon idareleri (%22,2), il özel idareleri (%20,3) ve yargı (%19,2). En az tasarruf eden türlerde ise tek teklif oranı belirgin biçimde yüksek: üst kurullar (%9,6 tenzilat, %55,1 tek teklif) ve Milli Eğitim (%11,2 tenzilat, %44,5 tek teklif).
%22,2
En çok tasarruf: Su ve Kanalizasyon İdareleri
%9,6
En az tasarruf: Üst Kurullar
~2,3 kat
En yüksek ile en düşük ortalama tasarruf farkı
Kurum türüne göre ortalama tenzilat
Yaklaşık maliyete göre sağlanan ortalama indirim (%) — yüksek = daha çok tasarruf · yalnız tek lotlu ihaleler
Tasarruf ve rekabet aynı yönde
Kurum türüne göre tenzilat, tek teklif ve hacim
Tüm zamanlar · tasarruf yüksekten düşüğe
| Kurum türü | Tenzilat | Tek teklif | İhale sayısı |
|---|
| Su ve Kanalizasyon İdareleri | %22,2 | %20,0 | 20.749 |
| İl Özel İdareleri | %20,3 | %13,9 | 24.741 |
| Yargı | %19,2 | %22,6 | 15.025 |
| Bakanlık Taşra Teşkilatı | %18,6 | %16,1 | 90.599 |
| Bakanlık Merkez | %18,4 | %14,6 | 10.325 |
| Sağlık Kurumları | %17,8 | %48,9 | 212.503 |
| Üniversiteler | %17,5 | %38,5 | 74.879 |
| Büyükşehir Belediyeleri | %17,5 | %28,1 | 44.609 |
| Güvenlik | %17,3 | %21,9 | 34.260 |
| Belediyeler | %16,1 | %30,8 | 110.676 |
| Belediye Şirketleri | %14,7 | %28,9 | 66.169 |
| KİT’ler | %13,5 | %47,9 | 97.464 |
| Milli Eğitim | %11,2 | %44,5 | 148.647 |
| Üst Kurullar | %9,6 | %55,1 | 10.239 |
Tabloda örüntü nettir: tek teklif oranının en yüksek olduğu türlerde tenzilat en düşük kalıyor. Üst kurullarda geçerli teklif verenlerin %55,1'i tek teklif alırken ortalama tasarruf %9,6'ya; Milli Eğitim'de %44,5 tek teklife karşılık tasarruf %11,2'ye iniyor. Buna karşılık rekabetin yüksek olduğu — tek teklifin düşük seyrettiği — su-kanalizasyon idareleri (%20,0) ve il özel idarelerinde (%13,9) tasarruf en üst banttadır. Tasarruf ile rekabet aynı yönde hareket ediyor.
Bu farkı ne yaratıyor?
- İş türü, katılımı belirliyorEn çok bütçe koruyan türlerin çoğu altyapı ve yapım işi yürütür: su-kanalizasyon idareleri, il özel idareleri, yargı ve bakanlık taşra teşkilatı. Bu işlerde yeterlilik taşıyan çok sayıda firma bulunur; geniş katılım fiyat üzerinde baskı yaratır ve tenzilatı yükseltir.
- Tek teklif, tasarrufu aşağı çekerTek teklif oranının yüksek olduğu türlerde — üst kurullar %55,1, sağlık kurumları %48,9, KİT'ler %47,9, Milli Eğitim %44,5 — fiyat baskısı zayıflar. Bir ihaleye tek firma teklif verdiğinde yaklaşık maliyetin belirgin altına inme gerekçesi ortadan kalkar; bu da düşük tenzilat olarak yansır.
- Hacim, tasarrufu garanti etmiyorEn yüksek ihale hacmine sahip türler — sağlık kurumları (212.503) ve Milli Eğitim (148.647) — tasarruf sıralamasının ortasında ve altındadır. Çok ihale yapmak, tek başına daha çok bütçe korumak anlamına gelmiyor; belirleyici olan her ihalenin ne kadar rekabetçi geçtiğidir.
- Bu, rekabet yazımızın parasal karşılığıdırKardeş yazımız "Hangi kamu kurumları rekabetçi alım yapıyor?" tek teklif oranını türe göre inceliyordu. Burada aynı türlerin tasarruf tarafına bakıyoruz: rekabetin yüksek olduğu yerde tenzilat da yüksek. Tasarruf, rekabetin bütçedeki görünür sonucudur.
Ne anlama geliyor, ne anlama gelmiyor
Gelmediği anlam: Düşük tenzilatlı bir kurum türü, o kurumların yanlış ya da savurgan alım yaptığı anlamına gelmez. Tenzilat iş türü, ürünün niteliği ve tedarikçi sayısı gibi kurumun tümüyle kontrol edemediği koşullardan etkilenir. Tek üreticisi olan bir ürün ya da dar bir uzmanlık gerektiren hizmet, doğası gereği daha az rekabetle ve daha düşük tenzilatla sonuçlanabilir.
Geldiği anlam: Tasarruf ile rekabet aynı yönde ilerliyor. Tek teklifin yüksek olduğu türlerde bütçe kaybı ölçülebilir düzeydedir; bu türlerde rekabeti artıracak her adım — daha erken ilan, daha geniş katılım, iş bölme/paketleme tercihleri — doğrudan tasarruf olarak geri döner. Bir türün ya da kurumun zaman içinde tek teklife kayması, tasarrufta somut bir kaybın habercisidir.
Bu yazı, kurum türlerinin toplu tasarruf profilini betimler; belirli bir ihale, idare veya firma hakkında hüküm içermez.
Yöntem ve sınırlamalar
Tenzilat, sözleşme bedelinin yaklaşık maliyetin ne kadar altında olduğunun yüzdesidir ve yalnızca tek lotlu ihaleler üzerinden, %0–100 aralığında hesaplanır. Tek teklif oranı, en az bir geçerli teklif alan ihaleler içinde tek teklif alanların payıdır. Kurum türü, EKAP idare sınıflandırmasından türetilir. Analiz yalnızca ≥3.000 ihalesi bulunan kurum türlerini kapsar; eşiği aşan 16 türden "bilinmiyor" ve "diğer kamu" gibi karma etiketler gösterilmez, sıralamada yer almaz.
Sınırlar: Bir kurum türü içinde tek tek kurumlar arasındaki fark bu ortalamada görünmez; aynı tür altında yüksek ve düşük tasarruflu kurumlar birlikte yer alabilir. Türler arası tenzilat farkı, iş türü ve büyüklüğü dağılımından kısmen etkilenir. Rakamlar nedensellik değil, tasarruf ile rekabet arasındaki bir ilişkiyi betimler; ihale (4734) ile Doğrudan Temin ayrı evrenlerdir ve bu analizde birbirine eklenmez.
İlgili sayfalar
Lisans: CC BY 4.0 — atıfla serbestçe kullanılabilir. Önerilen atıf: İhaleGlobal Araştırma Enstitüsü (2026). Hangi kamu kurumları bütçeyi en çok koruyor? ihaleglobal.com/arastirma/yazilar/hangi-kurumlar-butceyi-koruyor (erişim: 27.08.2026).
Veri sürümü: v2026-W35 (24.08.2026 – 30.08.2026) · güncelleme: 27.08.2026 · IGRE-yazi-hangi-kurumlar-butceyi-koruyor-v2026-W35
Bu bir İhaleGlobal Araştırma Enstitüsü yayınıdır · Kaynak: kamuya açık EKAP kayıtları.