Aynı işi farklı ihale usulüyle almak, kamu bütçesine farklı maliyete geliyor. 2024'te açık ihalede ortalama tenzilat %20,6 iken, pazarlık usulünde yalnızca %7 — üç kattan fazla fark. İyi haber: en çok tasarruf ettiren usul, aynı zamanda en yaygın kullanılanı.
Tablo net bir örüntü gösteriyor: açık ihalenin tek teklif oranı en düşük (%28,4) — yani en çok firma katılıyor — ve tenzilatı en yüksek. Pazarlık usullerinde tek teklif %53–59'a çıkıyor, tenzilat da buna paralel düşüyor. Rekabet ile tasarruf aynı yönde hareket ediyor; birini artıran öteki artırıyor.
Gelmediği anlam: Pazarlık usulünün düşük tenzilatı, o ihalelerin yanlış yapıldığı anlamına gelmez. Pazarlık ve belli istekliler usulleri mevzuatın meşru araçlarıdır; acil bir onarım ya da tek üreticisi olan bir cihaz için açık ihale zaten uygun değildir.
Geldiği anlam: Açık ihale, kamuya en çok tasarrufu sağlayan usuldür ve halihazırda en yaygın kullanılanıdır — bu olumlu bir tablo. İzlenmesi gereken şey, pazarlık ve istisna usullerinin gereğinden fazla kullanılıp kullanılmadığı. Bir kurumun ya da sektörün açık ihaleden pazarlığa kayması, kamu tasarrufunda ölçülebilir bir kayıp anlamına gelir; bu kaymayı takip etmek, denetimin en somut sayısal göstergelerinden biridir.
Bu yazı, usullerin toplu tasarruf profilini betimler; belirli bir ihale, idare veya firma hakkında hüküm içermez.
Tenzilat, sözleşme bedelinin yaklaşık maliyetin ne kadar altında olduğunun yüzdesidir ve yalnızca tek lotlu ihaleler üzerinden, %0–100 aralığında hesaplanır. Tek teklif oranı, en az bir geçerli teklif alan ihaleler içinde tek teklif alanların payıdır. Usul bilgisi EKAP kayıtlarındaki ihale usulü alanından gelir.
Sınırlar: 2021–2023 yıllarında bazı usul etiketleri EKAP kayıtlarında eksik/tutarsız olduğundan bu yazı 2024 kesitine odaklanır. Usuller arası tenzilat farkı, iş türü ve büyüklüğü dağılımından kısmen etkilenir; rakamlar nedensellik değil güçlü bir ilişki gösterir.
Bu bir İhaleGlobal Araştırma Enstitüsü yayınıdır · Kaynak: kamuya açık EKAP kayıtları.