Yaklaşık maliyet ne kadar isabetli? İhalelerde tenzilat dağılımı

Tablo dağılımın neden tek bir ortalamayla anlatılamayacağını gösteriyor: en kalabalık band, yaklaşık maliyete en yakın olan %0–2 bandı (343.999 ihale, %25,5). Bunu %2–10 bandı izliyor; ilk iki band birlikte ihalelerin yarısından fazlasını (%50,3) oluşturuyor ve hepsi %10'un altında tenzilatla kapanıyor. Öte yandan %20–35 ve %35+ bantları toplamda 418.031 ihale (%31,0) ile derin tenzilat ucunu dolduruyor. Ortalama (%14,7) bu iki kütlenin arasında kalır ve tek başına yanıltıcıdır; ortanca %9,9, ihalelerin yarısının bu değerin altında tasarrufla kapandığını söyler.

Gelmediği anlam: Düşük tenzilat tek başına yaklaşık maliyetin "yanlış" belirlendiği anlamına gelmez. Aynı düşük tenzilatı, yaklaşık maliyetin isabetli hesaplanması da, ihaledeki rekabetin zayıf olması da doğurur; sayı bu iki nedeni ayırt etmez.

Geldiği anlam: Yaklaşık maliyetine kapanan ihalelerin yüksek payı, bu ihalelerde fiyat baskısının zayıf olduğunu gösterir. İzlenmesi gereken, bu bandın hangi kalem ve idarelerde yoğunlaştığıdır; yoğunlaşmanın kendisi, rekabetin nerede eksik olduğuna dair somut bir sayısal işarettir.

Bu yazı, tek-lotlu ihalelerin toplu tenzilat dağılımını betimler; belirli bir ihale, idare veya firma hakkında hüküm içermez.

Tenzilat, sözleşme bedelinin yaklaşık maliyetin ne kadar altında olduğunun yüzdesidir ve yalnızca tek-lotlu ihaleler üzerinden, %0–100 aralığında hesaplanır. Bantlar, sözleşme bedelinin yaklaşık maliyete göre indirim yüzdesine göre tanımlanmıştır. Kapsam 1.350.000 tek-lotlu sonuçlanan ihaledir; ortalama %14,7, ortanca %9,9'dur.

Sınırlar: Analiz yalnızca tek-lotlu ihalelerle sınırlıdır; çok lotlu ihaleler, lot düzeyinde tenzilatın tek bir sayıya indirgenmesi güvenilir olmadığından kapsam dışıdır. Bantlar arası fark, iş türü ve büyüklüğü dağılımından kısmen etkilenir; rakamlar nedensellik değil, tenzilat ile rekabet arasında güçlü bir ilişki gösterir.