Yöntem ve Veri Sözlüğü

İki evren ilkesi

Kamu alımları iki ayrı evrende raporlanır ve asla tek sayıya toplanmaz: İhale (4734) — rekabete açık, teklifle sonuçlanan alımlar; Doğrudan Temin — eşik altı, ihale açmadan yapılan alımlar. Bir ilin ya da sektörün "toplam kamu alımı" diye tek bir rakam verilmez; ihale ve doğrudan temin ayrı ayrı gösterilir.

Dönemler — hangi ölçüm hangi aralığı kapsar

Enstitü tek bir dönem kullanmaz, çünkü ölçülen şeyler farklıdır. İki taban vardır ve hiçbir sayfa tabanını gizlemez:

1) Endeks penceresi — 2019–2026. Rekabet, tenzilat, yerelleşme ve yoğunlaşma göstergeleri 2019'dan başlar. Gerekçe kapsama guard'ıdır: 2019 öncesi EKAP sonuç kayıtlarında teklif sayısı ve yaklaşık maliyet alanları seyrek doldurulmuştur; bu alanlar olmadan tek teklif oranı ve tenzilat hesaplanamaz, hesaplanırsa da sahte bir “rekabet artışı” üretir. Yayımlanan seri ayrıca 2019–2025 ile sınırlıdır, çünkü 2026 sonuçları hâlâ gelmektedir.

2) Arşivin tamamı — 2010–2026. İl × sektör, sektör usul/il dağılımı, kurum profilleri ve en büyük yüklenici/kurum tabloları tarih filtresi taşımaz. Gerekçe: bunlar profil agregalarıdır — bir kurumun ya da ilin alım geçmişi doğası gereği tam geçmiştir ve 2019'a kesmek dokuz yıllık gerçek veriyi atmak olurdu. Bu bloklarda teklif sayısı/yaklaşık maliyet kullanılmadığı için 2019 öncesi kayıtlar da güvenilirdir. (Arşivde 2001 yılına ait birkaç istisna kayıt daha vardır; yılda 1.000 kaydın altındaki yıllar dönem etiketine alınmaz.)

⚠️ Aynı hücre iki sayfada farklı çıkabilir ve bu bir hata değildir. Örnek: İstanbul × Sağlık-Medikal kombinasyonunda il × sektör karnesi arşivin tamamını sayar, il karnesi ise 2019–2026 penceresini; il karnesindeki rakam bu yüzden belirgin biçimde küçüktür. Farkın kaynağı her iki sayfada da blok altında yazılıdır. İki dönemin rakamları birbirine eklenmez ve birbirinin yerine kullanılmaz.

Göstergelerin tanımı

Tek teklif oranı: en az bir teklif alan ihaleler içinde yalnızca tek teklif alanların payı. Teklif sayısı = 1 olan sonuçlar üzerinden hesaplanır. Lot duyarlılığı: çok lotlu ihalede toplam teklif sayısı lotlar boyunca biriktiği için tek teklif yapısal olarak seyrelir; ihale başına ortalama lot sayısı 2019–2025 boyunca arttığından genel seri kompozisyon kaymasına açıktır. Rekabet Endeksi sayfasında bu etkiyi sabitleyen yalnız tek lotlu alt-küme serisi de birlikte yayımlanır; iki seri ayrıştığında yorum sağlam kabul edilmez.
Ortalama tenzilat: yaklaşık maliyete göre sözleşme bedelindeki indirim; yalnızca tek lotlu ihaleler, %0–100 aralığında.
Doğrudan temin medyanı: doğrudan temin işlemlerinde kazanan bedelin medyanı (ortalama değil — uç değerlere dayanıklı).
Yerli firma payı: bir ildeki kamu alımlarının bedel bazında, merkezi o ilde olan firmalara giden kısmı.
Yerelleştirme / dışarı giden bedel: ilin talebinin il dışı firmalara giden kısmı — yerel tedarikçi geliştirme fırsatı göstergesi.
İş ihracatı: bir ilin firmalarının ülke genelinde kazandığı işin, o ilin kendi pazarına oranı.

Kapsam ve bilinen sınırlar

• Coverage guard: tek teklif ve tenzilat serileri 2019–2025 için sağlamdır. 2026 sonuç detayları kısmi olduğundan bu yıllar seriye alınmaz; bu yıllar için düşüş/artış yorumu yapılmaz.
• Doğrudan temin arşivi 2025 öncesi eksiktir; yıllar arası DT karşılaştırması yapılmaz, 2025 referans yıldır.
• Yabancı para bedelli sonuçlar ölçüm dışıdır. Sözleşme bedeli TRY dışında yayımlanan 4.148 sonuçlanmış ihale (“sonuçlandı” damgalı 343.006 ilanın %1,21'i) sonuç satırı taşımadığı için tenzilat, firma cirosu, yoğunlaşma ve il×sektör agregalarının hiçbirine girmez. Bu kayıtlar EKAP'ta mevcuttur ve erişilebilirdir; eksiklik kaynakta değil bizim kapsamımızdadır. Toplam yabancı para hacmi yayımlanmamıştır — kohortun doğrulaması tamamlanmadı (ölçüm 18.08.2026).
• Tek teklif sinyali iki ayri yuzeyden derlenir ve bir kısmı kendi kaydıyla çelişir. Teklif sayisi sonuç ilanınin metninden, teklif tutarlari ayri bir detay kaydından okunur. Endeks penceresinde tek-teklif işaretli 291.061 kaydın 32.017'si (%11) en düşük ve en yüksek teklifi farklı olduğunu söylediği hâlde tek teklif olarak işaretlidir. Bu kayıtlar lot-kontrollü ölçütten dışlanır (hem paydan hem paydadan; ölçülemez kayıt) ve oran %31,38 yerine %30,83 olur (0,55 puan). Ham orana dokunulmaz — orada aynı kirlilik 3,27 puan sapma yaratir, bu yüzden karşılaştırmalar icin lot-kontrollü ölçüt tercih edilir. Celiskinin ağırlığı cok lotlu kayıtlardadır (tek lotlu %2,53 · cok lotlu %21,53): cok lotta teklif sayisi lot ölçeğinde tutulurken en düşük/en yüksek tutar ihale genelini kapsar, yani orada celiski kısmen kapsam farkıdır.
• Dönem tekliği yoktur: enstitü iki farklı dönem tabanı kullanır ve her sayfa kendi dönemini yazar — ayrıntı için Dönemler.
• Bozuk bedel filtresi — enstitü genelinde tek tavan: 100 mr ₺. Bedeller nominaldir; çerçeve sözleşmesi ve veri hatası kaynaklı uç değerler için tek bir üst sınır uygulanır ve bu sınır bütün ölçümlerde aynıdır (SQL tarafındaki tek kaynak: public.bedel_tavani()). Bugünkü veride bu tavan hiçbir kaydı elemez: iki evrenin en büyük kaydı ihalede 83,4 mr ₺, doğrudan teminde 14,7 mr ₺'dir (tavan üstü kayıt: ihale 0, doğrudan temin 0). Onlarca milyar ₺'lik altyapı sözleşmeleri gerçek kayıtlardır ve elenmez.
  Doğrudan temin neden daha düşük bir tavan taşımaz? 4734/22'nin parasal limiti yalnız 22-d bendine aittir. 22-a/b/c/f (tek kaynak, özel hak, sistem uyumu, ilaç ve tıbbi malzeme), 4734/3-e,g,s istisnaları ve 375 sayılı KHK Ek Madde 20 kapsamındaki belediye şirketinden personel alımları parasal limit taşımaz. 1 mr ₺ üstündeki 49 doğrudan temin işleminin tamamı tek tek doğrulanmış gerçek kayıttır ve doğrudan temin harcamasının %23,4'ini oluşturur; daha önce uygulanan 1 mr ₺'lik DT tavanı bunları eleyerek bazı illerin gerçek en büyük tedarikçilerini sayfadan düşürüyordu. Her karne sayfası kendi atıf notunda kullandığı tavanı ayrıca yazar.
• Hesaplanamayan gösterilmez: emsal az olduğunda kutu gizlenir, çok lotlu ihalede tenzilat verilmez, karşılığı olmayan kavram uydurulmaz.
• Yeniden üretilebilirlik: tüm sayfalar her hafta güncel veriyle jeneratör script'lerinden yeniden üretilir; yöntem sabittir.

Açık veri sözlüğü

Aşağıdaki 14 uç nokta salt-okunur REST olarak açıktır (CC BY 4.0). Alan listeleri ve örnekler için Veri API dokümantasyonu ve Veri Kataloğu.