Bir firmanın kamu pazarına girmesi bir şey, orada kalması bambaşka bir şey. İlk işini belirli bir yılda alan firmaları izleyip sonraki yıllarda tekrar kazanıp kazanmadıklarına baktığımızda çarpıcı bir tablo çıkıyor: kazananların büyük çoğunluğu bir daha görünmüyor. Kamu pazarı, ince bir kalıcı çekirdeğin etrafından geçip giden çok sayıda "tek seferlik" firmadan oluşan çift-uçlu bir yapı.
Firmaların aktif süresini (ilk ve son kazandıkları sözleşme arasındaki yıl farkı) beş gruba ayırdığımızda dağılım ortadan çökük, iki ucu kalın: en büyük grup (%51,6) tek yıl içinde girip çıkan firmalar, ikinci büyük grup (%19,4) yedi yıldan uzun süre pazarda kalan çekirdek. Arada bir-altı yıl kalan firmalar toplamda üçte birden az. Yani kamu pazarında ya bir kez uğrayıp gidiliyor ya da uzun süre yerleşik kalınıyor; "orta vadeli" firma nispeten az.
Tüm firma tabanına (222.721 firma) bakıldığında da tablo aynı yönde: firmaların %41'i tarih boyunca yalnız bir sözleşme, %53,4'ü en fazla iki sözleşme kazanmış. Kamu pazarına giriş çoğu firma için tek seferlik bir olay.
Gelmediği anlam: "Bir daha kazanamamak" firmanın battığı ya da elendiği anlamına gelmez. Bir firma sonraki yıllarda ihalelere teklif verip kaybediyor (bu veride yalnız kazananlar görünür), doğrudan temine veya özel sektöre yönelmiş ya da faaliyetini başka alana taşımış olabilir. Ölçtüğümüz şey "kamu ihalesi kazanan havuzunda kalıcılık"tır, firmanın genel yaşamı değil. Ayrıca "tek seferlik"lerin bir kısmı doğal olabilir — her pazarda deneyip vazgeçen oyuncular olur.
Geldiği anlam: Kamu alım pazarı, çok sayıda geçici oyuncunun uğrayıp geçtiği ama kazanma gücünün ince bir kalıcı çekirdekte toplandığı bir yapı. Bu, iki tamamlayıcı bulgumuzla birlikte okunmalı: pazara yeni giriş yavaşlıyor ve en çok kazanan yerleşikler en az rekabetle karşılaşıyor. Üçü bir arada, giriş akışı zayıflayan, girenlerin çoğunun tutunamadığı ve rekabetin yerleşik çekirdek etrafında düştüğü bir pazar resmi çiziyor — kamu alımlarında rekabetin sürdürülebilirliği için izlenmesi gereken bir örüntü.
Bir firmanın "aktif süresi", ilk (ilk_sozlesme_tarihi) ve son (son_sozlesme_tarihi) kazandığı sözleşme arasındaki yıl farkıdır; "aynı yıl", ikisinin aynı takvim yılına düşmesidir (o yıl birden çok sözleşme kazanmış olabilir). Sağ-sansür (censoring) sorununu önlemek için analiz yalnız 2013-2015'te ilk işini alan kohortla yapılmıştır: bu firmaların hepsine dönmek için en az 10 yıl (2025'e kadar) süre tanınmıştır. Yeni giren firmalarla karışık bir örneklem "aynı yıl" oranını yapay şişirir (2025'te giren bir firma zaten tek yıl görünür); mature kohort bunu eler — nitekim karışık örneklemdeki %57,2, sansürsüz kohortta gerçek değeri olan %51,6'ya iner.
Sınırlar: "Kazanma" temel alınmıştır; teklif verip kaybeden firma "aktif" sayılmaz, dolayısıyla ölçü kalıcılığı bir miktar olduğundan düşük gösterebilir. Kamu alıcısı olarak sınıflanan kayıtlar (firma değil, alıcı) dışlanmıştır. Analiz kazanılan ihale sonuçlarına dayanır; doğrudan temin ayrı bir evrendir ve buraya dahil değildir. Tüm ölçümler anonim kohort agregatıdır; hiçbir firma kimliği kullanılmamıştır.
Bu bir İhaleGlobal Araştırma Enstitüsü yayınıdır · Hacettepe Teknokent iş birliğiyle · Kaynak: kamuya açık EKAP kayıtları.