Kamu İhale Kurumu'nun 2016–2025 izleme raporlarına göre açık ihale, ihale sayısının hâlâ yaklaşık %70'ini oluşturuyor. Ama işin sırrı parada: 4734 kapsamındaki toplam sözleşme değerinin açık ihaleyle dağıtılan payı %81'den %62'ye indi; boşalan yeri pazarlık usulü doldurdu.
4734 sayılı Kanun üç ihale usulü tanımlar: açık ihale (herkes teklif verir), belli istekliler arasında ihale (ön yeterlikten geçenler) ve pazarlık usulü (idarenin davet ettiği isteklilerle). Belli istekliler usulü her yıl %1'in altında kaldığı için tabloyu açık ihale ile pazarlık belirliyor.
Açık ihalenin adet payı on yıl boyunca %68–73 bandında oturdu — sayıca değişen bir şey yok. Ama değer tarafında tablo farklı: açık ihalenin payı düşerken pazarlığınki iki katından fazla arttı. İki eğrinin makası, tek bir gerçeği anlatıyor: büyük bedelli işlerin ağırlığı, herkesin yarıştığı açık ihaleden, sınırlı katılımlı pazarlığa doğru kaydı.
Belli istekliler usulü (her yıl <%2) sadelik için grafikten çıkarıldı; tabloda yer alıyor.
İki çizgi arasındaki açılma, açık ihalenin küçük-orta işlerde yoğunlaştığını, büyük bedelli işlerin ise başka usullere aktığını gösterir.
Pazarlık usulü tek bir şey değil; 4734'ün 21'inci maddesindeki bentlere dayanır. 2025 raporunun ayrıntısına göre pazarlıkla yapılan ihalelerin adet olarak %57,5'i 21/f bendinde (parasal limit altındaki küçük alımlar) gerçekleşti. Ancak değerin %95,4'ü 21/b bendinden geldi — yani "doğal afet, acil durum, tek kaynak" gibi gerekçelerle açık ihale yapılmadan yürütülen büyük işler. Pazarlığın değer ağırlığını asıl büyüten kalem budur.
Bu, pazarlığın kötüye kullanıldığı anlamına gelmez; birçok durumda mevzuatın tanıdığı meşru bir yoldur. Ama rekabetin kamu tasarrufuyla ilişkisi düşünüldüğünde, değerin giderek daha büyük kısmının sınırlı-katılımlı usullerden akması, izlenmeye değer bir eğilimdir.
Paylar, 4734 kapsamında sonuçlanan ihalelerin adet ve sözleşme değeri üzerinden hesaplanmıştır (iptal, istisna ve doğrudan temin hariç).
Kaynak. Veriler Kamu İhale Kurumu'nun (KİK) resmî Kamu Alımları İzleme Raporlarından (2016–2025 yıl-sonu) alınmıştır; her yılın "İhale Usulüne Göre Dağılım" tablosu (Tablo 1.7 / 1.9) esas alınmıştır. Paylar 4734 kapsamında sonuçlanan ihalelerin adet ve sözleşme değeri tabanındadır — bu taban iptal edilen ihaleleri, istisna kapsamındaki alımları ve doğrudan temini içermez.
Sınırlamalar. "Çerçeve anlaşma" ilgili tablolarda ayrı bir usul satırı olarak yer almaz. Değerler nominaldir; bu yazı oranlarla çalıştığı için enflasyondan doğrudan etkilenmez. Pazarlık bent kırılımı (21/a–f) yalnız 2025 raporundan aktarılmıştır.
Bu bir İhaleGlobal Araştırma Enstitüsü yayınıdır · Hacettepe Teknokent iş birliğiyle · Kaynak: Kamu İhale Kurumu resmî izleme raporları.